 |
Çorum Orta Karadeniz Bölgesi'ndeki az
yüksek, parçalanmış ve aşınmış dağ sıralarıyla İç Anadolu
platolarından olan Yozgat platosu arasında bir geçit yerinde
bulunmaktadır. Batıdan Kızılırmak, doğudan Yeşilırmak ve bu
ırmaklara dökülen akarsuların yer yer parçaladığı platoların ve çok
yüksek olmayan dağ sıralarının ve bu sıralar arasına sıkışmış
ovaların bulunduğu görülür.
Çorum İli
toprakları 12820 km. kare genişlikte olup, en güney noktası Alaca
İlçesi Baltasarılar köyü güneyinden geçen 39 derece 54 dakika kuzey
enlemi ile en kuzey noktası Kargı İlçesi Vahşili köyü kuzeyinden
geçen 41 derece 20 dakika kuzey enlemleri
arasında bulunmaktadır.En batı noktası Kargı İlçesinin
Bayat köyü batı
sınırı olan 34 derece 04 dakika doğu boylamı ile en doğusu Mecitözü
İlçesinin Kalecik Köyü doğusundan geçen 35 derece 28 dakika doğu
boylamları arasında bulunur. |
Çorum merkez ilçesi 40
derece 33 dakika kuzey enlemi ile, 34 derece 58 dakika doğu boylamları
üzerinde bulunmaktadır.
Doğudan Amasya, Tokat, batıdan Çankırı, güneyden Yozgat, kuzeyden
Sinop, kuzeydoğudan Samsun, kuzeybatıdan Kastamonu ve güneybatıdan
Kırıkkale İlleri ile komşusu olan Çorum'un en uzun sınırı doğuda Amasya
iledir.
Çorum
ili sınırları içinde bulunan dağlar genel olarak yüksek olmayan
dağlardır. Orta Karadeniz bölümündeki Canik dağları ile Ilgaz ve küre
dağlarının başlangiç noktalarını teşkil eden silsileler Güneydoğuya (
Bozok yaylasına ) gittikçe alçalırlar ve yükseklikleri 1.000 - 2.000
metre arasında değişen tepeleri ile bir taraftan Kızılırmak vadisi
kıyılarında, diğer taraftan Yeşilırmağın önemli kolu olan ÇEKEREK suyu
kıyılarında uzayıp giderler. Çorum dağlarının yüksekliği çok olanları
İskilip - Osmancık ve Kargı İlçeleri toprakları üzerindedir.
Osmancık
İlçesinde Kızılırmak vadisi boyunca
uzanan Çal ve Ada Dağları Kargı İlçesi sınırları içinde devam ederek
Çorum'un en yüksek Kös dağlarında Erenler Tepesi 2097 metreye ulaşır.
Aynı dağ sıralarının güneyinde
İskilip İlçesinin Teke Dağı, Kavak Dağı, Göl ve Deveci dağları ile
Cakarözü dağlarını meydana getirdiği görülmektedir.
|
Dağın Adı
|
Yüksekliği (m) :
|
| Erenler
Tepesi (Kargı'da Kös Dağı Üzerinde) |
2097
|
| Türpe
Tepe (Kargı'da) |
1981
|
|
Kara Tepe
(Mecitözü'nde) |
1846
|
|
Kırklar Dağı (Mecitözü'nde) |
1791
|
|
Köse Dağı (Çorum'da) |
1750
|
|
Dede Çal (Osmancık'ta) |
1730
|
|
Kartal Tepe (Sungurlu'da) |
1700
|
|
Teke Dağı (İskilip'te) |
1700
|
Çorum
Ovası : Merkez İlçenin
üzerinde, 780 - 800 m. yüksekliğindedir.Üzerinde Bayat-Ömerbey-Deliler-Gürcü-Elemin-Sarmaşa-Buluz-Celilkırı
ve Yaydiğin Köyü toprakları bulunmaktadır. Ovanın doğu ve kuzey
yönlerinde fay hatları vardır.
Diğer
başlıca ovalar : Bozboğa, Ovasaray,
Seydim, Hüseyin, Dedesli, Irmak, Taybı, Mecitözü, Osmancık, Düvenci,
Hamamözü, Delice ve Budaközü ovalarıdır.
Çorum İline bağlı olan Sungurlu,
İskilip, Bayat, Osmancık ve Kargı İlçelerini sulayan Kızılırmak ve buna
bağlı önemli dereler, çaylar ile Çorum Merkez İlçesini Alaca, Ortaköy ve
Mecitözü ilçelerini sulayan Yeşilırmağın en önemli kolu olan Çekerek'e
dökülen önemli dere ve suların geçmiş olduğu yerlerde pek çok dar
vadiler vardır. Genellikle dar vadilere boğaz adı verilmektedir.
Başlıcaları Şunlardır : Sıklık Boğazı,
Hatap Vadisi, Harami Vadisi, Dana Boğazı, Kırkdilim Vadisi, Sacayak
Vadisi, Hışır Vadisi.
Çorum İli akarsuları sularını iki
önemli ırmak havzasına boşaltır.
Kızılırmak Havzası :
Çorum İli sınırları içerisinde 182 km. olan Kızılırmak ilçelerden
Bayat'ta 20 km., İskilip'te 32 km., Merkez İlçe ve köylerinde 28 km.,
Osmancık'ta 32 km., Kargı'da 70 km. uzunlıktadır.
Kızılırmak'ın önemli kolu olan Delice suyuna Sungurlu İlçemizin
önemli suyu Budaközü ( 60 km. ) ve bu suyun önemli kolları olan Kemallı,
Dığ çayları dökülmektedir. Delice Irmağı Ankara ve Çankırı İlleri ile
Çorum İli arasında bir sınır teşkil ederek Kula köyünde Kızılırmak'a
dökülür.
Yeşilırmak
Havzası : Çorum İli
topraklarını sulayan önemli suların bir kısmı da Yeşilırmak'ın önemli
kollarından olan Çekerek ırmağına dökülmektedir. Çorum Merkez İlçesinin
büyük bir kısmı, Alaca İlçesi, Mecitözü ve Ortaköy İlçelerindeki çay ve
dereler bu ırmağın önemli sularıdır.
Çorum
Çat Suyu (82 km) : Derinçay adını da alan bu su, Eğerci
dağından ve Köse Dağından inen dere ve çayların birleşmesinden oluşur.
Çomarbaşı ve Sıklık Derelerinide alarak il merkezinin 3 km batısından
geçer. Güneyde Yılgınözü ve Hatap deresi ile birleşir, Ahilyas
derelerini de alır ve bundan sonra Çorum suyu olur. Alaca'da gelen
Budaközü ile birleşince de Çorum çat suyu olur. Mecitözü ilçesi ve
köylerinden geçerek, Amasya ili sınırlarında Çekerek ile birleşir.
Mecitözü Çayı :
Kırklar Dağından doğar, ilçe merkezine yakın olarak ( 1-1,5 km )
geçtikten sonra Amasya topraklarında Çorum Çat sutu ile birleşir.
Çekerek Irmağı :
Ortaköy ilçesi ve topraklarının az bir kısmını sular, Amasya İli
sınırlarına geçer.
İl
sınırları içerisinde önemli bir göl yoktur. Merkez İlçede Eymir (Gölünyazı)
Gölü olup, yazın suları çok azalan bir sazlık ve bataklıktır. İlk bahar
aylarında ayrıca merkez ilçede Uyuz Gölü ve Kırkgöz adı verilen
küçük gölcüklerde oluşur.
İlde
D.S.İ. ve Köy Hizmetleri tarafından yapımı tamamlanmış olan ve devam
eden çok sayıda büyüklü küçüklü baraj ve göletler bulunmaktadır. Bunlar
;
|
Adı
|
Yer
|
Hacmi
|
Karakteristiği
|
Başlama
|
Bitiş
|
|
Obruk Barajı
|
Osmancık Obruk Köyü
|
661.11 hm3.
|
Enerji ve Sulama
|
1996
|
2006
|
|
Koçhisar Barajı
|
Alaca Koçhisar Köyü
|
205 hm3.
|
Enerji ve Sulama
|
1995
|
2004
|
|
Hatap Barajı
|
Çorum'un 20 km.
güney batısı
|
12 hm3.
|
Enerji ve Sulama
|
1995
|
2004
|
 |
D.S.İ Tarafından
hizmete açılmış baraj ve Göller:
Çomar Barajı, Alaca
Barajı, Yenihayat Barajı.
Ahmetoğlan Göleti, Evci
Yeni Kışla Göleti, Seydim-1 Seydim-2 Göleti, İnegazili Göleti,
Alacahöyük Göleti, Pınarlı Göleti, Geven Göleti, Aksu Göleti
< Çomar Barajı -
Çorum |
Orta Karadeniz Bölgesinde bulunan
İlimiz kuzey bölgelerindeki ilçeler ( Bayat, İskilip, Osmancık, Kargı )
bilhassa yağış bakımından Karadeniz ikliminin tesirindededir. Bu haliyle
Çorum Karadeniz ikliminden İç Anadolu iklimine geçiş alanında bulunmakta
olup, diğer kısımlarında step iklimi özelliği hakimdir.
Çorum şehrinde yazlar sıcak, kışlar soğuk geçer. Yağışlar az olup,
daha ziyade kış ve ilkbahar aylarında düşer. Senenin ortalama olarak 36
günü tropik, 107 günü yaz, 13 günü kış ve 98 günü donlu geçmektedir.
Çorum
İlinin güney bölgesinin doğal bitki örtüsü bozkırdır (step). İlkbahar
Yağışları ile birlikte yeşerirler, sonbaharda kururlar. Bunlara örnek;
papatya, gelincik, deve dikeni, kangal otu, sığır kuyruğu, yavşan otu,
geniş yayılma alanı bulmuştur.
Yükseltinin tesiri ile merkez ilçe, Alaca, Sungurlu, Ortaköy ve
Mecitözü'nün bazı kesimlerinde meşelikler, Ardıç, Karaçam toplulukları
görülür. İlkbaharda'da kar örtüsünün hemen arkasından dulda yerlerde
çiğdem, yabani sümbül ve yabani lale çiçekleri açar.
İlimiz kuzeyinde yer alan
ilçelerde Karadeniz iklimi ve yükseltinin tesiriyle ağaç toplulukları
daha çok çeşitlenmekte, meşelikler 800 - 1000 metreden itibaren yerini
karma ormanlara ve 1200 metreden sonra da iğne yapraklı ormanlara
terketmekte, daha yükseklerde de çayır bitkileriyle kaplı yayla
kesimleri görülmektedir.
İl genelinde yaz
mevsiminde öğleden sonra başlayarak gece saat 22' ye kadar esen poyraz
etkilidir. Bazen ters yel de denen sıcak ve kavurucu bu rüzgar tarım
alanları için zararlıdır. Kışın kuzeyden yıldız rüzgarı, ilkbaharda
güneybatıdan lodos rüzgarı eser. bu rüzgarlar bol yağış ve kimi zaman da
dolu yağmasına neden olur. Son baharda genellikle sakin bir hava
gözlenir. Halk arasında bu aylara Sığır aylar adı verilmiştir.
|