|
Evlenme Adetleri Çorum'da, ilçe ve
köylerde genel olarak birbirine yakın özellikler taşımaktadır.
Evlilikler genellikle "görücü usulü" yapılmaktadır.
Evlenme
İsteğini Belirtme
Evlenme çağına gelen gençlerin eş
seçimlerinde ailelere önemli görevler düşmektedir. Evlenmek isteyen
damat adayı bu durumu annesıne söyler. İstenecek kız aile tarafından
bulunup, beğenildikten sonra damat adayı kız evine götürülür ve kız
gösterilir. Eğer damat adayı kızı beğenirse kız evine haber gönderilip
fikirleri sorulur, kızı istemeye gelecekleri haber verilir. Kız evide
kızlarının ve yakınlarının fikirlerini aldıktan sonra söz kesme (kahve
içme) tarihi belirlenir.
Dünürlük ve Şerbet içme
Çorum'da söz kesmenin diğer bir adı "kahve içme" veya "şerbet içme"
dir. Her iki tarafta birinci derece yakın akrabalarına haber verir.
Dünürcüler bir kez daha "Allah'ın emri peygamberin kavli üzerine"
kızlarını oğullarına istemeye geldiklerini söylerler. "Evet" cevabı
alındıktan sonra kavveler içilir, dua edilir. Oğlan ve kıza söz
yüzükleri takılır. Nişan tarihi kararlaştırılır.
Nişan
Nişan çoğunlukla cumartesi veya pazar günü kız evinde yapılır.
Akraba veya komşul ara ağızdan veya davetiye ile haber verilir. Eskiden
bu işi yaşlı kadınlar yapar ve bunlara "okuyucu" denirdi Nişandan bir
gün önce erkek evi, kız evine baklava, et, kuruyemiş, şerbet ve kızın
nişanda giyeceği kıyafeti gönderir Nişan günü kız evinde gelenlere yemek
verilir. Gelenler kıza takı takarlar. Kaynana tarafından gelinin yüzüğü
takılır. Nişanlılık süresinde bayram veya Hıdrellez günleri olursa
hediyeler gönderilir.
Düğün
Nişan ile düğün arasındaki zaman
erkek ve kız tarafının durumlarına göre değişir. Kız ve düğün için
gerekli olan eşyaları almaya çarşıya çıkılır, buna "pırtı görme" denir.
Düğün başlamadan komşuların da yardımıyla iki taraf yemeklerini
pişirirler. Düğünde damat en yakın iki arkadaşını "sağdıç" seçer. Sağdıç
damatla ilgilenir. Düğünler cuma akşamı başlayıp pazar akşamı biter.
Ayrıca yine oğlan ve kız evleri kendileine birer "kahya" seçerler. Kahya
düğün boyunca gelen misafirler, davul ve zurnacının ihtiyaçları,
yemeklerin dagıtımıyla ilgilenir. Bunun dışında erkek evinde birde
"bayraktar" seçilir. Bayraktar, kınacı giderken ve gelin alınmaya
gidilirken önde bayrağı tutar. Cuma akşamı erkek evinde bır tavuk
kesilip, bayrak takılmasıyla düğün başlar.
Kına Gecesi
Cumartesi günü kız evinde herhangi bir saatte "kına
yürütme" yapılır. Erkek tarafı iki veya üç kadını bir erkekle beraber
kız evine "kınacı" olarak yollar. Bunlar yanlarında kına, kuru yemiş,
et, börek, tatlı ve kızın gelinliğini götürürler. Yine duruma göre kızın
kınada giyeceği kıyafeti de erkek tarafı alıp götürebilir. Ayrıca davul
ve zurna da kınacılarla gider. Gelen kınacılara yemek verilir. Kınacılar
kızı giydirip süslerler, kızı ortaya getirtip oturturlar, yüzüne allı
bir yazma örterler, kına türküleri ve ilahi okurlar. Kızı ve orada
bulunanları ağlatırlar. Bittikten sonra kızın avucuna para veya altın
konup kınası yakılır. Orada bulunanlara da bu kınadan dağıtılır.
Arkasından kuru yemiş ve limonata ikram edilir. Kız annesinin elini öper
ve sarılıp ağlaşırlar.
Kına bittikten sonra davul ve zurnayla halay çekilir. Gelen
kınacılar o gece kız evinde kalırlar ve bunlara "gelinin yengeleri"
denir. Kızın en yakın arkadaşları o gece kızın yanında kalırlar. O gece
erkek tarafında da damada kına yakılır. Kınadan önce kız tarafı, oğlan
evine "damat bohçası" denilen içinde damadın düğünde giyeceği kıyafe,
pijama, cüzdan, çorap, saat gibi şeylerin bulunduğu bohça gönderir.
Aşağıdan gelen
gardaş mola el mola?
Elindeki ayva mola nar mola?
Dolansam gelsem gardaş evine
Garip bacım niye geldin den mola?
Anam kirmenini almış eline
Çıkmış bakmış gurbet elin yoluna
Emsallerimi görünce bağrın deline
Gurbete döndü yollarım neyleyim
Anam seni galdırırlar
yurdundan
Anan baban deli olur derdinden
Gardaşların baka kalır ardından
Gardaş gelsin guşağımı bağlasın
Anama söyleyin döne döne ağlasın
Anam bir yavrusuynan gönül eğlesin
Ne deyim ağlayım kader böyle imiş
Biri Meryem biri Asiye
gelini
Gider cennet ellerinde salınır
Anam seni kaldırırlar yurdundan
Anan baban deli oluyo derdinden
Gardaşların baka kaldı ardından
O habibin düğünü var cennette
Allah evinde |
Elimi soktum
astara
Elimi kesti testere
Gız anam mevlayı şirin göstere
Ayrılık anam ayrılık
Gurbetlik anam gurbetlik
Gız sana gerek bi ana
Ağlayasın yana yana
İiki gözüm bir ciğerim ana
Ayrılık anam ayrılık
Gurbetlik bacım gurbetlik
Gız sana gerek bir gardaş
Ağlayasm yavaş yavaş
İki gözüm bir ciğerim gardaş
Ayrılık anam ayrılık
Gurbetlik gardaş gurbetlik
Gız sana gerek bir baba
Ağlayasın gaba gaba
İki gözüm ciğerim babam
Ayrılık babam ayrılık
Gurbetlik babam gurbetlik |
Gelin Getirme
Pazar günü kız evinde vedalaşmalar
olur. Kız gelinliğini giyip bekler. Erkek evinin büyük bir kısmı,
kayınvalide hariç, gelini almaya gider. Bu sırada kız evinin kapıları
kilitlenir. Düğünün kahyası gelip kapıyı tutanlara bir miktar para verir
kapıyı açtırır. Gelinciler içeri girip, geline bakarlar. Gelinin ağabeyi
veya erkek kardeşi kırmızı kuşağı dualar okuyarak, gelinin beline üç kez
dolayıp bağlar. Gelin bir kolunda babası, diğer kolunda damat ile evden
çıkar. Bu esnada kızın çeyizi de taşınmaktadır. Dualar okunup, gelin
arabaya bindirilir. Gelin alayı dolaşarak erkek evine gelir. Oğlan evine
gelindiğinde, kayınvalide gelininönünde çömlek kırar; gelinin bütün kötü
huyları böyle kırılsın diye, başında kuru yemiş, şeker, bozuk para atar;
bereketli olsun, evine yağ gibi sıvansın diye kapının girişine yağ
sürülür.
|
Çorum'da Hıdırellez
Geleneği
|
Çorum bölgesinde, Hıdrellezin Hızır
Aleyhisselam ile İlyas Peygamberin buluştukları gün olduğu inancı
vardır.
İl'de hıdrellezın gelişi sevinçle karşılanmaktadır. Çünkü kışın
bittiğine, yazın geldiğine, bolluk ve bereket dolu günlere ulaşıldığına
inanılır. Bu nedenle yazın başlangıcı sayılan 6 Mayıs hıdrellez gününde
bir bayram sevinci yaşanır. Hıdırlık, Erzurum Dede, Sıklık Boğazı,
Bağlar en çok gidilen yerlerdir.
Buralara gitmek için bir-iki gün önceden hazırlık yapanlar vardır.
Hazırlık olarak yeni giysiler hazırlanır; çörek, börek, yaprak dolması,
bulgur kaynatması yapılır. Birlikte yenilir, içilir genç kızlar arasında
dalya, atlankaya ve okkel oyunları oynarır. Erkekler bu eğlencelere
katılmazlar.
Hıdrellez gecesi veya günü arzulanan dileklerin gerçekleşmesi için
dualar edilir. |