Ulu Cami (Muradi -
Rabi. 14. yy)
 |
Ulu Cami Çorum'un en büyük
camisidir. Depremlerden çok zarar görmüştür. Selçuk mimarisi
özelliğini taşıyan ulu caminin ilk defa Selçuk sultanlarından
Alaattin Keykubat'ın azad edilmiş kölelerinden Hayrettin Hazır
tarafından yapıldığı sanılmaktadır. Minberinin kapısı üzerinde 706
senesi (1306 Ağustos) yazısı bulunduğuna göre bu minberin cami
yapıldıktan sonra getirilmesi muhtemeldir. Minberdeki hadiste "Cuma
miskinlerin haccı, müminlerin bayramıdır" yazılıdır. Minber maun
ağacı tahtalarından yapılmış çok güzel bir sanat eseridir. |
İkinci Beyazıt (1509) ve Yavuz
Sultan Selim (1514) zamanında vukua gelen depremlerde şehrin üçte
biri zarar görüp Ulu Caminin de yıkıldığı yazılmakta ise de yeniden
yapıldığına dair bir kayıt yoktur.
Osmanlı Padişahı II. Murat
zamanında, Mimar Koca Sinan yıkılmış olan Ulu Camiyi yeniden
yapmıştır.
Osmanlı padişahı III. Selim
zamanında (1793- H. 1208) depremden tekrar yıkılan Ulu Cami, Cebbar
Zade Süleyman Bey ile oğlu Abdul Fettah Bey zamanında tekrar
yapılmak suretiyle cami bu günkü halini almıştır. Caminin yapılması
içİn Yusu'ü Bahri Efendinin ve halktan bir heyetin Süleyman Beye baş
vurması ile cami yapımına başlamyor. Mimar Sinan tarafından yapılan
bu cami dokuz kubbeli olduğu için Cebbar Zade Süleyman Bey aynı
şekilde yapılmasım emrediyor. Fakat kendisinin idam edilmesi üzerine
oğlu Abdul Fettah Efendi taş duvarla örülmüş caminin hemen ahşaptan
kubbe yapılarak örtülmesini emrediyor. Bu günkü kubbenin ahşap oluşu
bundan ileri gelmektedir. 1810 (H. 1225) yılında bitirilmiştir. Ulu
camideki son cemaat kısmı |
 |
halkın yardımıyla Mutasarrı Celal Bey
zamanında (1905) yılında yapılmıştır. Caminin batı yönündeki minaresi
eskiden, doğu yönündeki minaresi ise son cemaat inşaatı ile birlikte
yapılmıştır. Sülüs yazı ile yazılmış iki hitabesi vardır.
İnayetullah
Cami
Bu
cami 1900 (H. 1318) yılında halk eliyle yapılmıştır. Kitabesi yoktur.
Emir
Ahmet Cami
Emir
Ahmet sokağında bir mescit halinde Emir Ahmet tarafından yapılan (1595)
bu cami yıkılarak halkın yardımıyla bu günkü şekilde yapılmıştır.
Selimiye
Cami
Osmancık
Caddesi Akpınar sokağında Çomar Çayına yakın olan bu cami 1898 (H. 1316)
yılında halk tarafından yapılmıştır. Kitabesi yoktur.
Karakeçili
Cami
Ücdutlar
mahallesi Karakeçili sokağında 1595 yılında (H.1004) yapılmış, sonradan
halk ve devlet yardımıyla 1958 yılında bu günkü haline getirilmiştir.
Azap
Ahmet Cami
Azap
Ahmet sokağında çok eskiden yapılmış olan bu cami halk tarafından
onarılmış ise de sonradan yıkılmıştır. Sonradan bu cami beton arme
olarak yeniden bu günkü halinde yapılmıştır.
Abdibey
Cami
1647
yılında, Mustafa Paşa Oğlu Abdullah Bey tarafından yaptırılmıştır.
Kitabesi yoktur. Yıkılarak yerine bu günkü betonarme camii yapılmıştır.
İsahalife
Cami
Çöplü
mahallesinde 1595 (H. 1004) yılında İsahalife adındaki şahıs tarafından
yapılan bu cami 1963 yılında yıkılmış, halk ve devlet katkısıyla yeniden
yapılmıştır.
Devhane
Cami
Kerpiç
ve ahşap olan bu caminin ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Yıkılarak
yerine bu günkü cami yapılmıştır.
Kunduzhan
Cami
Kunduzhan
Mahallesinde bulunan bu cami 1867 (H. 1284) yılında yapılmıştır. 1895
yılında onarım görmüştür. Dış kapısı üzerinde kitabesi vardır.
Ümithalife
Cami
Pazar
sokağında bulunan Battal Oğulları evine bitişik olan bu cami 1595 (H.
1004) yılında bir mescit halinde yapılmış olup, 1964 yılında onarılmış
ve büyütülmüştür. Kİtabesi yoktur.
Hamid
Cami
Çarşı
içinde Çöplük denen mevkide 1561 (H. 969) yılında Hüseyin Oğlu Rüstem
Bey tarafından yapılmıştır. Kitabesi vardır. Bu caminin minberi Bey
Camiinden gelmiştir, çok üstün bir sanat eseridir. Minbere Muzaffer Paşa
minberi denir.
Kubbeli
Cami
Çarşı
içinde bulunan bu cami ilk defa 1924 (H. 1340) 'yılında onarıldığı gibi
depremden minaresi zarar gördüğü için yeniden yapılmıştır. Kapısı
üzerinde ayet yazılıdır.
Han
Cami ( Gülabibey Cami, Ömer Neftçi Cami )
Çorum
Beylerinden Gülabibey tarafından yapılan bu cami Gülabibey
Mahallesindedir. 1579 (H. 987) yılında onarım gördüğü gibi son yıllarda
da onarım görmüştür. Üç isimle anılmaktadır.
Tepecik
Cami
1595
yılında Tepecik mahallesinde bu cami halk tarafından yapılmıştır.
Kitabesi yoktur.
Sancaktar
Cami
Mecitözü
yolu üzerinde Celep aralığı başlangıcında 1595 yılında ilk defa mescit
olarak yapı1mış, 1889 yılında onarım görmüştür. 1965 yılında tamamen
yıkıldıktan sonra yeniden yapılmıştır.
Veli
Paşa Cami
Bu
cami Veli Paşa sokağındadır. Çorum' da Defterdar bulunan Abdülbaki
tarafından yaptırılmıştır. (1865- H. 1282). Kapıcıbaşı Veli Ağa
tarafından onarımı yapılmıştır. Kitabesi yoktur.
Kellegöz
Cami
Milönü
Caddesi Kale Sokağında bulunan bu caminin ne zaman yapıldığı
bilinmemektedir. Onarım tarihi olarak 1908 (H: .1326) yılı okunmaktadır.
Kulaksız
Cami
Yavruturna
Mahallesi Kulaksız sokağ'ındaki bu cami (1830) (1230) yılında
yapılmıştır. İlk onarımı 1863 (H. 1280) yılında yapılan bu caminin
kitabesi yoktur.
Battal
Cami
Mecitözü
caddesi üzerinde bulunan bu cami 1916 (H. 1335) yılında onarım
görmüştür. Kitabesi yoktur. Bir adı da kiremit minaredir.
Hıdırlık
Cami, Türbe ve Haziresi
 |
Peygamberimizin yakın
arkadaşlarından ve ona hizmet edenlerden SUHEYB'i RUMİ'ye saygı
nişanesi olmak üzere ilk defa Hıdıroğlu Hayrettin tarafından bir
cami yaptırılmıştır. Ne zaman yapıldığı tesbit edilememiştir.
Hıdırlık sözünün Hayrettin'in babasının adından geldiği
sanılmaktadır. Bu camiye sonradan Çorum Kadıları ve Beyler Çelebi
adıyla andığımız Osmancık Emiri bir çok arazi vakfetmiştir.
Depremden zarar gördüğünden, Beşiktaş Muhafızı olan Çorumlu Yedi
Sekiz Hasan Paşanın Süheyb-i Rumiden bahsetmesi ve yardım istemesi
üzerine II. Abdülhamid'in |
emirleri üzerine şimdiki cami ve türbesi
yapılmıştır ve kitabesi vardır.
Bahçelievler
Cami
1962
yılında yeniden yapılmıştır, 1967 de de Esnaf evleri camii yapılmıştır.
|
İLÇELERDE TARİHİ NİTELİGİ OLAN
CAMİLER
|
Alaca
Eski Cami (Çarşı Cami)
Çorum
Sancak Beylerinden Ömer Bey tarafından 1722 yılında yaptırılmıştır.
Onarım geçirmiş olan minarenin kesme taştan yapılmış olan kaide kısmı
orjinaldir.
Alaca Yeni Cami
Geç Osmanlı Dönemine tarihlenen
yapı, Ardahan göçmenlerinden Şeh Efendi tarafından 1893 yılında
yaptırılmıştır, üst kısmı ahşaptır.
Bayat
Emirbey Cami
Bayat'ın en eski camisi olan
yapı 1846 tarihinde yapılmıştır. Taş temel üzerine ahşap çatkı arası
kerpiç dolguludur. Minaresi tamamen ahşaptır.
İskilip Şeyh Muhiddin Yavsi Cami
|
İskilip'in en eski camisidir.
Kanuni Sultan Süleyman devrinde Şeyhülislamlığa kadar yükselen
EBUSS'UD Efendi tarafından, babası Şeyh Yavsi adına 16. yy.'ın
ortalarında yaptırılmıştır. Cami, EBUSS'UD Efendi'ye ait 1569
tarihli vakfiyeye göre köprü, bedesten, mektep ve handan oluşan
külliyenin bir parçası niteliğindedir. Ancak bu gün külliyeden eser
kalmamıştır. Duvarları taş, kubbesi ahşaptır. Kapısı taş yontma ile
süslenmiştir. |
Kargı Oğuz Köyü Cami
16. yy'ın ilk çeyreğine tarihlenen cami köyün ismiyle anılmaktadır.
Mecitözü Elvançelebi Zaviye Ve
Türbesi
 |
Mecitözü İlçesi Elvançelebi
Beldesinde bulunan Elvançelebi Cami ve Türbesi geniş bir bahçe
içinde, birbirine bitişik ve kaynaşmış üç unsurdan meydana
gelmektedir. Yapı, orta kubbe ve şadırvanı, yan eyvanları ile tipik
Türk yapısı özelliklerini göstermektedir. Yapının cami kısmındaki
kitabeden 1282, türbe üzerindeki kitabeden ise 1307 tarihleri
çıkarılmıştır. Günümüzde cami olarak kullanılmaktadır. |
Osmancık
İmaret Cami
 |
II. Murad'ın meşhur veziri Koca
Mehmet Paşa tarafından yaptırılmıştır. Bir Külliyedir. (Cami,
Medrese, Aş evi, Kütüphane) Yalnız cami kısmı kalmıştır. XV. asrın
başında yapılan cami, ilk Osmanlı Mimari özelliğini taşır, kapısı
somaki mermerdir, Osmanlı sanat'a taş işliğine sahiptir, orijinal
ahşap kapısı, Türk oyma işleme sanatı ve kitabesiyle değerli ve
tarihidir. |
Osmancık
Akşemşeddin Cami
XV.
Asırda Fatihin hocası Akşemşeddin tarafından ya ptırılmıştır.
Osmancık
Büyük Cami
Bu
cami, Selçuk Mimari özelliği!li taşımakta olup, 1213 yılında
yaptırılmıştır. Beyler Çelebi, bu camii Osmancık Emiri iken yaptırmış
olup, Çorumdaki Bey camisi de onun tarafından yaptırılmıştır, yıkılarak
yeniden yaptırılmış, özelliği kalmamıştır.
Sungurlu
Yusuf Hoca Cami
1708
yılında Sungurlu ilçesinin kuruluş ta:rihi olarak kabul edilen tarihte
yapılmıştır. 1756 (H. 1170) yılında yapılan Ulu Cami, Muhacir Camii,
Altınoğlu Camii, Çarşıbaşı Camii ve Mantıkçı Camii en önemlilerindendir.
|